Avrupa'daki marketlerde satılan uzun ömürlü 'H-Milch' (UHT) ve aşırı yüksek sıcaklıkta işlenmiş 'ESL Milch (länger haltbar)' sütlerin protein yapısı denatüre olduğu için bunlarla yapılan ev yoğurdu sulanır ve şirden mayasıyla peynir tutmaz. Almanya'da taş gibi köy yoğurdu ve beyaz peynir yapmak için süt reyonunda mutlaka soğuk zincirdeki 'Traditionell hergestellte Frischmilch' (tercihen 'nicht homogenisiert' ve %3.8 yağlı Bio-Weidemilch) veya doğrudan çiftlikten 'Vorzugsmilch / Rohmilch' (çiğ süt) seçilmelidir.
Homojenize Olmamış Süt (Aufrahmend) Testi: Şişenin kapağını açtığınızda üzerinde doğal sarı kaymak tabakası biriken 'nicht homogenisiert' (homojenize edilmemiş) pastörize tam yağlı sütü alın. Bu süt, Türkiye'deki mandıra sütüne en yakın sonucu verir ve 43°C mayalama sıcaklığında bıçakla kesilecek kadar sert yoğurt ve pürüzsüz beyaz peynir verir.
Yurtdışına taşınan hemen herkesin mutfakta yaşadığı ilk şoklardan biri süttür: Türkiye'deki gibi süt alıp kaynatıp mayaladığınızda yoğurdun sünmediğini, aksine ayrana döndüğünü görürsünüz. Bunun sebebi Avrupa'daki süt işleme teknolojileridir.
Ülkelere Göre Doğru Süt Seçimi Tablosu
| Ülke | Seçmeniz Gereken Doğru Süt İbaresi | Uzak Durulması Gereken Süt |
|---|---|---|
| Almanya / Avusturya | Frische Vollmilch (traditionell hergestellt, 3,8%, nicht homogenisiert) veya Rohmilch (Milchtankstelle) | H-Milch (UHT) ve 'Länger haltbar' (ESL) |
| Hollanda / Belçika | Verse Volle Melk / Rauwe Melk (Boerderij) | Houdbare Melk (UHT) |
| Fransa | Lait Frais Entier Pasteurisé (soğuk reyon) veya Lait Cru | Lait UHT Stérilisé |
| İngiltere | Whole Fresh Milk / Unhomogenised Milk (Gold Top / Jersey) | Long Life / UHT Milk |
Evde Şirden Mayalı Beyaz Peynir İçin Sıcaklık Formülü
Taze pastörize sütü bir tencerede en fazla 36°C - 38°C'ye (serçe parmağınızı yakmayacak ılık süt sıcaklığı) kadar ısıtın; kesinlikle kaynatmayın. İçine 5 litre süte 1 yemek kaşığı doğal Labferment (ve eğer pastörize süt çok ince kalıyorsa yarım çay kaşığı gıda sınıfı kalsiyum klorür) karıştırıp üzerini kalın bir örtüyle sarın ve 45-60 dakika kımıldatmadan bekletin. Pıhtı jöle gibi tuttuğunda küp küp kesip tülbentte ağırlık altında süzün ve %12 kaya tuzu salamurasına yatırın.
Gerçek ve katkısız gıdaların ayırt edici özelliklerini öğrenmek için diğer kategorilerimizdeki rehberleri inceleyebilirsiniz.
Bu rehber; Türk Gıda Kodeksi, yöresel coğrafi işaret tescil şartnameleri ve geleneksel köylü üretim pratikleri referans alınarak Gastronomi Masası & Gıda İnceleme Kurulu tarafından editoryal denetimden geçirilmiştir.
Geri bildiriminiz gıda güvenliği ve laboratuvar parametrelerini güncel tutmamıza yardımcı olur.
Bu rehberdeki teknik veriler, biyokimyasal analizler ve coğrafi standartlar aşağıdaki resmi ve akademik kaynaklar esas alınarak hazırlanmıştır:
- Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT): Coğrafi İşaret ve Geleneksel Ürün Adı Tescil Şartnameleri & Resmi Sicil Kayıtları.
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı: Türk Gıda Kodeksi Yönetmelikleri (Gıda ile Temas Eden Maddeler ve İlgili Ürün Tebliğleri).
- TÜBİTAK MAM (Marmara Araştırma Merkezi): Geleneksel Anadolu Gıdalarının Karakterizasyonu ve Biyoaktif Bileşen Veri Tabanı.
- FAO & WHO (Codex Alimentarius): Uluslararası Doğal Fermente Gıda, Bal ve Süt Ürünleri Standartları.
Sıkça Karşılaşılan Sorular
Avrupa'da şirden mayası (doğal peynir mayası) nereden ve hangi isimle alınır?
Almanya ve Avusturya'da 'Natürliches Lab' veya 'Kälberlab (Labferment)', Hollanda'da 'Stremsel', Fransa'da 'Présure naturelle', İngiltere'de ise 'Animal Rennet' adıyla organik gıda dükkanlarından (Reformhaus), eczanelerden veya internetten kolayca temin edilebilir.
Avrupa'daki sütlerin üstünde 'länger haltbar' yazıyorsa peynir olur mu?
'Länger haltbar' (ESL) sütler 127°C'de ani ısı şokuna (mikrofiltrasyon + yüksek pastörizasyon) maruz bırakılır. Kalsiyum dengesi bozulduğu için peynir pıhtısı çok yumuşak kalır ve süzgeçten akıp gider; bu sütler yerine 72°C pastörize edilmiş kısa ömürlü taze süt alınmalıdır.
İlk yoğurt mayasını yurtdışında nereden bulabilirim?
Türk marketlerindeki katkısız süzme yoğurt veya Alman marketlerindeki 'Bio Naturjoghurt ohne Gelatine (stichfest)' ürünlerinden 2 yemek kaşığı alarak 1 litre taze sütü mayalayabilir, ardından kendi yoğurdunuzu sonsuza kadar damızlık maya olarak kullanabilirsiniz.